Artist talk: Yaël André - GroepLENS

Artist talk: Yaël André

Yaël André is een Waalse regisseur die werkt met found footage. Voor deze footage beperkt ze zich tot beelden die gefilmd zijn op 8mm, dit omwille van de hoge kwaliteit. De films zijn afkomstig van vrienden, maar ook van rommelmarkten, zolders, eigenlijk van zowat overal. In totaal heeft ze op die manier 100uur film verzameld. Alleen het digitaliseren en categoriseren nam ongeveer 8 maanden in beslag. Ze besprak tijdens de talk twee van haar werken, die gemaakt zijn met een deel van de found footage, wat ze met de overige 97 uur aan film gaat doen, staat nog niet vast, maar het biedt een wereld aan mogelijkheden en als die even interessant worden als de twee projecten die besproken zijn, kijk ik er alvast heel erg naar uit.

De twee werken die besproken zijn waren een documentaire en een website. De documentaire bevat zo'n anderhalf uur footage van de in totaal verzamelde 100uur, de website 2 uur.

De documentaire: 'Quand je serai dictateur' 

Trailer: http://vimeo.com/75013249

De documentaire bestaat uit 12 hoofdstukken die elk een parallel universum voorstellen. Het idee alleen al is erg inspirerend. Verloren gegane herinneringen combineren tot een nieuw geheel, zodat ze een andere dimensie krijgen. De fragmenten die ze combineert, zijn namelijk registraties van stukken uit mensen hun leven, het is dus geen fictie. Door ze te combineren maakt ze de mogelijkheden waar, en creëert ze een nieuw universum, een speels universum van dingen die mogelijk zouden kunnen zijn, maar het toch niet zijn, misschien enkel in onze herinneringen. Er schuilt zoveel poëzie in de eerder alledaagse beelden die ondersteund worden door een vernuftige klankband. Waar de gemiddelde kijker volgens haar eerst een beetje verbaasd is over 'huh de stem matcht niet met het beeld', blijkt het na even gewenning net een extra dimensie geven aan de beelden, en de beelden geven in hun plaats meer betekenis aan de tekst. Ook in de klankband behoudt ze haar speelse manier om op de wereld te reflecteren, op een gegeven moment dubt ze de stemmen en laat ze commentaar geven op haar eigen idee over haar film. De klankband zit nét op de lijn tussen waar en niet waar, ze staat in relatie tot de beelden, geeft er soms commentaar op, of verhaalt wat er gebeurt. Is de film nu fictie die non-fictie wordt, of non-fictie die fictie wordt? Yaël speelt met dit gegeven en creëert een film vol subtext. Er schuilt een o zo mooie eenvoud en onschuld in haar film, dat ze zelfs de zwaarste thema's heel simpel en licht kan brengen. Het verhaal dat ze wou vertellen, wat haar vertrekpunt was, was de dood van een vriend van haar. De manier waarop ze dit benaderd is erg zacht. Geen drama, maar een stille gewaarwording en besef. Een hunkering naar een tijd die enkel in delen bestaan heeft, maar niet als geheel, en door hun oorsprong zo waarheidsgetrouw aandoet dat we het graag voor waar aannemen. Het verschil tussen haar en andere kunstenaars die met archiefbeelden werken, is dat ze niet focust op het archiveren van de gevonden uren film, die een herinnering zijn van een tijdsspanne van 60 jaar, en de waarheidsgetrouwe herinneringen wou bewaren, maar de mogelijkheden achter de gebeurtenissen gaat achterhalen. Ze maakt er haar eigen fictiewerelden mee. 

De website: 'Synaps'

http://synaps.arte.tv/

De website is gebaseerd op dezelfde 'voorraad' footage als de documentaire, maar geeft er een heel andere invulling aan. Dit vind ik ook erg fijn, om gewoon creatief te zijn met de footage die ze heeft, en niet vast te zitten in hetzelfde patroon. De website laat mensen een nieuwe herinnering maken. Ik zie hier wel een verband met de film, waarin Yaël een nieuw universum creëert. De site nodigt uit om naar de film te kijken, en de film nodigt uit om de site te bezoeken, maar het is niet zo dat ze elkaar aanvullen. De herinnering die de gebruiker kan samenstellen op de site is weliswaar geen geheel nieuw universum, maar het is wel een nieuw gegeven van wat had kunnen zijn. De site lijkt vrij 'simpel', maar het is zeker niet eenvoudig om alle footage op te laden in een site en ze gemakkelijk toegankelijk te maken en ervoor te zorgen dat ze snel laden. De opbouw van de hersenen en de synapsen vind ik dan ook goed gevonden, het werkt vrij intuïtief en het is een goede uitbeelding van hoe we herinneringen maken. Immers, er zijn genoeg mensen die verschillende herinneringen met elkaar verbinden en zo tot een niet werkelijke realiteit komen over bijvoorbeeld hun jeugd. Yaël is erg voorzichtig met copyright en ze gooit niet zomaar random dingen op het internet. Ze beseft dat de herinneringen ooit aan iemand toebehoorden, en probeert ook telkens de oorspronkelijke eigenaar toestemming te vragen. Dit lukt natuurlijk niet altijd, gezien de eigenaars vaak al overleden zijn of niet meer terug te vinden. Het respect voor het beeld en de manier waarop ze met herinneringen omgaat en elke herinnering als een waaier aan mogelijkheden beziet, vind ik erg verfrissend in deze tijden van pakken (kopiëren), gebruiken en weggooien.