Steven Thijs - persoonlijke evaluatie project “remember me” - GroepLENS

door: Steven Thijs

In de module Re-visionary stond het hergebruiken van beeld en geluid uit digitale beeldarchieven centraal. De opzet van de module was het creëren van een “archive remix” waarin materiaal wordt hergebruikt binnen een nieuwe context, gebaseerd op een thema en uitgangspunten die worden geformuleerd a.d.h.v. een onderzoek. Voor de module werkte ik samen met Elies Indigne (cmd/game), Laurence Verheyen (animatie) en Nico Prikken (tv/film). Het eindresultaat werd een multimediale video-installatie en kreeg de naam “remember me”.

Het was geen gemakkelijke weg om tot dit resultaat te komen, maar wel een boeiend proces waarin we een kritische houding hanteerden en veel gewikt en gewogen hebben om tot een duidelijk eindresultaat te komen. Na de introductie en eerste artist talk gingen we van start met een brainstorm om tot een boeiend thema te komen voor ons project. Op een wit blad papier begonnen we met het neerschrijven van enkele bemerkingen en interessante topics die reeds naar boven kwamen na het zien van de voorbeelden. Interessante topics waren ‘disneyfication’ (het plaatsen van realiteit in een Disney-kader), online identiteit en vervorming van media in de tijd, en tenslotte het creëeren van valse waarheden door ambiguïteit in beelden (bv. het monster van Loch Ness, UFO’s,…). 

Door het combineren van topics en ruimere ideeën kwamen we tot één algemeen thema dat ons allen wel interesseerde, nl. social media, de online ‘identiteitsbeleving’ en daarmee samenhangend: het persoonlijke online archief. Binnen dit thema vroegen we ons af welk beeld anderen creëren op basis van onze online zelfrepresentatie op o.a. sociale media, diverse websites,… Vaak laten we hierop slechts ‘een deel’ van onszelf zien, het deel dat we ‘willen’ dat anderen van ons zien. In dit opzicht treden sociale media als het ware op als ‘filter’ op het totale online archief van een bepaald persoon. Interessante vragen die we ons stelden waren “Hoe zou Hitler zichzelf hebben geprofileerd op online sociale media, zoals Facebook?”. Een allereerste idee: ‘een soort rating-tool voor profielen’, veranderde op basis hiervan in een concept waarbij diverse ‘social media’-profielen van bekende historische personen worden opgesteld en vergeleken. We zouden hiertoe divers archiefmateriaal verzamelen over deze personen en hiervan een selectie maken dat we op de respectievelijke ‘social media’-profielen zouden weergeven. De criteria op basis waarvan deze selectie gebeurt, is hierbij een interessant gegeven voor verder onderzoek. We trachten vervolgens deze beperkte visie in relatie te brengen tot het geheel, waarbij het tenslotte aan de gebruiker is om te reflecteren over zijn eigen profiel en zijn methodes om die selectie te maken.

Echter merkten we dat de uitwerking nog vele andere vragen opriep bij de toeschouwer: op basis van welke criteria is er een selectie gemaakt uit het materiaal dat getoond wordt als ‘social media’-profiel? Is deze selectie waarheidsgetrouw? Als het omtrent een historisch persoon gaat, wat blijft er achter van deze persoon op online archieven doorheen de tijd? Speelt censuur een rol, bv. wanneer Facebook bepaalde aanstootgevende inhoud verwijdert? Deze vragen gaven wel interessante nieuwe kijken op het project en het gegeven ‘online identiteit’. Immers hadden we zelf al gemerkt dat wat er overblijft van een bepaalde historisch ‘bekende’ persoon, vaak nét datgene is waarom hij/zij bekend is, en andere informatie oftewel afwezig is, oftewel ‘gekleurd’ is in functie van deze gebeurtenis (bv. in de meeste biografieën).

We besloten het concept en onderzoek te verfijnen op basis van deze insteek: een bekend persoon wordt vaak door de media ‘gekleurd’ op basis van één belangrijke gebeurtenis. De onderzoeksvraag verschoof hiermee van ‘hoe profileren we ons anders online’ naar ‘wat blijft er over van onze representatie doorheen de tijd’? In de uitwerking hielp begeleider Peter Snowdon ons afstappen van het idee om zelf een oordeel te willen scheppen hierover en de gebruiker hiervan te overtuigen, maar nét neutraal te blijven in de opstelling. Met onze uitwerking willen we de toeschouwer hetzelfde laten ervaren als wij als onderzoeker deden toen we opzoek gingen naar divers archiefmateriaal van een bekend historisch persoon: één gebeurtenis blijft centraal staan, andere informatie is onduidelijk of afwezig. De toeschouwer kan zichzelf afvragen wat zal overblijven van zijn eigen archief, wanneer mogelijks geen ‘belangrijke’ gebeurtenis zal plaatsvinden… Het gegeven dat we een installatie wilden creëeren die eerder openstond voor vragen en antwoorden van de toeschouwer i.p.v. een mening te willen opdringen, was erg leerrijk voor mij voor toekomstige projecten, zoals de tentoonstelling van het masterproject.

We kozen voor één centraal persoon: Rosa Parks. Ze is bekend van één gebeurtenis, op één bepaalde dag in het jaar 1955, toen ze haar zitplaats in een bus niet afstond aan een blanke. Alles wat vandaag overblijft van haar staat veelal in teken van deze gebeurtenis, die zo belangrijk werd. De ‘archive remix’ bestond erin het leven van Rosa Parks te reconstrueren in drie video’s, die elk een bepaald aspect van haar leven naar voren brachten: haar sociale leven, haar professionele leven, en haar activistisch leven. Om hiertoe te komen bestudeerden we biografieën en gebruikten we materiaal van bestaande documentaires. Echter vonden we onvoldoende authentiek materiaal dat niet over die éne gebeurtenis ging, en werden we genoodzaakt om een ‘remix’ te creëren met ander materiaal, zoals naar school gaan, werken in de tuin, een bezoekje brengen aan grootmoeder, buiten spelen,… Dit materiaal moest echter wel passen in de context en helpen de oorspronkelijke tijdsgeest op te roepen. De drie video’s worden simultaan afgespeeld, waarbij beeld en geluid eerst door elkaar lopen en de gebruiker verwarren, maar stilaan lopen de beelden meer gelijk, en wordt hierdoor sneller de éne gebeurtenis duidelijk die haar leven tekende: ‘she sat on a bus’. De verwarring over de andere inhoud is de bedoeling: het zijn zaken die er vaak niet meer toe doen.

Vanuit mijn achtergrond uit cmd en informatica, zorgde ik zelf ook voor de ‘technische ondersteuning’ van het project. Het was immers een uitdaging om de drie video’s op exact hetzelfde moment te laten starten op drie verschillende computers. Dit is uiteindelijk gelukt met een netwerkverbinding naar een server, vanwaar op een bepaald moment gelijktijdig een signaal wordt verstuurd naar de drie computers, waardoor vervolgens de video start.

Een interessant gegeven dat mogelijk aanleiding kan geven tot verder onderzoek of nadenken, is het feit dat we zelf als onderzoeker ook een bepaalde selectie maken wanneer we materiaal verzamelen dat we gaan hergebruiken. Zowel in het eerste concept als in het tweede concept kwam dit naar voor: in het eerste concept gebeurde de selectie voor de ‘social media’-profielen op basis van criteria die uit onderzoek zouden moeten blijken, maar in dat opzicht hechten we als onderzoekers een bepaald waarde-oordeel op dit materiaal om tot deze beslissing te komen. Misschien interpreteert een ander dit materiaal wel op een andere manier, en komt hij tot een andere beslissing? Ook in het tweede concept gingen we zelf opzoek naar extra materiaal om het authentieke documentaire-materiaal aan te vullen, en de zoektochten en keuzes die we hiervoor maakten, gebeurden op eigen initiatief. De eigen keuze van materiaal door de onderzoeker in de creatie van een ‘archive remix’ is natuurlijk onvermijdelijk, maar voegt mogelijks een nieuwe dimensie toe aan het resultaat: vertelt dit ook iets over de onderzoekers zelf?

door: Steven Thijs

Individuele reflectie - Remember Me

Individuele reflectie op GroepLENS - Remember me?
Door laurence Verheijen

Het onderzoekproject ging niet altijd even vlot, maar ik vind dat we een mooi traject hebben afgelegd waarbij je duidelijk ziet hoe we gegroeid zijn en verschillende denkpistes bewandeld hebben. Uiteraard zijn er vele vragen opgerezen waar we niet verder op ingegaan zijn, maar die alsnog tot nadenken zetten. 

Dat we vertrokken vanuit sociale media vond ik een interessant begin, immers wordt onze leefwereld tegenwoordig voor een groot deel online bepaald en veel mensen zijn zich niet bewust van wat er kan gebeuren met de informatie die ze online zetten. Het is dus interessant om een project te doen rond onze online zelfrepresentatie, hoe we onszelf online profileren, en hoe andere mensen op deze informatie reageren. Het lastige aan dit uitgangspunt was dat het antwoord erop nogal obvious en voor de hand liggend was en we er een open deur mee intrapten. Het ging dus ook moeizaam om een origineel concept te bedenken voor ons eindresultaat. Daarom maakten we een erg moeilijke stap, en lieten we het online zelfrepresentatie idee links liggen. Dit was lastig, kill your darlings, maar ik denk dat het een onvermijdbaar punt is in onderzoek, om van je eerdere denkpiste af te stappen en een nieuwe weg in te slaan die dieper gaat en meer interessante dingen naar boven brengt. 

Onze volgende vraag was 'hoe beeldt de media mensen af?' Dit is al een interessantere vraag, omdat er niet meteen een eenduidig antwoord op geformuleerd kan worden en we het antwoord moesten ontdekken door middel van onderzoek te doen. Omdat we graag een duidelijk voorbeeld wilden nemen (immers een kunstwerk is in mijn ogen nogal onzinnig als niemand het begrijpt of niemand er een link mee kan leggen, dan zit je wat in het wilde weg te zwaaien en wek je geen belangstelling bij de toeschouwer). We werkten rond erg getinte personages, en de verschillende zijden van het verhaal. Immers tegenwoordig zie je veel nieuwsartikels, posts, etc, die erg gekleurd zijn en nogal eenzijdig een gebeurtenis weergeven. We wilden hier op inspelen en we zagen dit allemaal erg zitten. Toch ging dit ook niet vlot, maar net omdat het niet vlot ging, is ons project alweer gegroeid naar een hoger niveau. Ik vind dan ook dat onze tegenslagen en moeilijke start ons project net sterker gemaakt hebben. De reden dat het niet vlot ging, was omdat we van de personages die we uitgekozen hadden eigenlijk énkel maar de gekleurde dingen van hun verhaal terugvonden. En in plaats van dan andere personages te kiezen, hebben we iets gedaan wat veel sterker was. We botsten tegen een probleem, en zijn over dit probleem gaan nadenken, wat een onderzoek ook verlangt, geen hindernissen uit de weg gaan, maar de hindernissen bestuderen en er een oplossing voor vinden, of net op die hindernis commentaar geven met de installatie en afstappen van het eerst beoogde eindresultaat. 

Het probleem was dus dat we enkel de gekleurde versies van het verhaal vonden, en er buiten dit weinig informatie te vinden was over die persoon, of toch, weinig informatie die niét verwees naar dat ene wat die persoon kenmerkt. We voelden aan dat dit een belangrijk punt, was , zelfs nog belangrijker dan onze oorspronkelijke onderzoeksvraag. Door het onderzoek uit te voeren en te werken naar het eindresultaat, zijn we geëvolueerd van een eerder 'geforceerde' onderzoeksvraag, naar een onderzoeksvraag die gebaseerd is op onze eigen ervaringen en die dan ook maatschappelijk een diepere betekenis heeft, omdat die gebaseerd is op dat wat echt is, op een echt probleem, en niet een probleem dat we willen opdringen. Daardoor konden we het publiek van onze installatie ook beter benaderen. 

Wat we dus gingen doen was onze bevindingen duidelijk maken aan hen die niet in het kader van een onderzoek dingen opzoeken en er dus minder bij stil staan dat hun zoekresultaten erg eenzijdig zijn en erg gekleurd. Dit deden we door de oorspronkelijke context van het leven van een bepaalde persoon te reconstrueren. Dit was in kader van het punt dat we wilden maken, namelijk dat er eigenlijk geen echt context terug te vinden was, maar enkel gekleurde weetjes die in een bepaalde richting wezen. Een vraag die dit ook kan oproepen is, hoever kan je hierin gaan, immers alles wat we nu vinden van een vroegere tijd, is toch gekleurd? Bepaalde dingen zijn misschien niet overgeleverd, hoe correct is onze visie op lang vergane tijden? Dit zijn we niet verder gaan onderzoeken, omdat dit immers niet het doel was van ons onderzoek, maar het is wel interessante materie om verder over na te denken.

Ik ben erg tevreden over hoe we uiteindelijk onze ondervindingen aan het publiek overbrachten. We wezen niet met de vinger, maar zetten het publiek aan tot nadenken door een overvloed aan informatie te laten wegvagen door éen enkel feit. Een van de vragen die gesteld werden was 'He, wat zou er met mijn persoonlijk archief gebeuren, indien ik mijn leven niét getekend wordt door een bepaalde belangrijke gebeurtenis?" Goeie vraag, en inderdaad een van de vragen die we wilden dat de toeschouwer zichzelf afvraagt. We bieden geen antwoorden, dat is niet de bedoeling van onze installatie, maar we willen mensen aanzetten tot kritisch zijn. Kritisch over zichzelf, kritisch over de zoekresultaten die verkregen worden op sites zoals google.  Dit is wat kunst in mijn ogen moet doen, een actueel en/of wezenlijk probleem dat door de algemene mens aanvaard wordt, onder de aandacht brengen en in vraag stellen. Voor mij was het dan ook een erg geslaagd project. 

documentatie: Remember Me?

Het project en de 3 verschillende video's kan je bekijken op dit adres:

 http://www.st-design.be/projects/lens/

persoonlijke evaluatie, Elies Indigne

Persoonlijke evaluatie, Elies Indigne

    Het project waar ik samen met Laurence, Steven en Nico aan gewerkt heb is getiteld "Remember me ?" en dat is ook waarover onze installatie en ons concept ging: Hoe wij als mensen, de media en de geschiedenis ons herinnert.  Het gaat over ons nalatenschap en wat er overblijft van ons persoonlijk archief. Dit nalatenschap wordt gekenmerkt door onze slechtste of beste daad. Deze éne daad overschrijft wie we zijn als personen en is uiteindelijk hetgeen dat overblijft.

    Deze insteek was echter niet van het begin duidelijk voor onze groep. Ons concept heeft gedurende de module een enorm groeiproces doorstaan met enkele lage dalen waarop we de weg een beetje kwijt leken te zijn. Het idee van rondt een historisch figuur te werken is altijd aanwezig geweest, maar in het begin waren we veel meer sociale media aan het bestuderen als een bron van zelf-archivering. We wilden aantonen hoe waarheidsgetrouw deze zelfpresentatie was. Het probleem dat hier echter snel opdook was dat we zeer voor-de-hand liggende onderzoeksvragen gingen stellen, waar we zelf al een antwoord op wisten en de toeschouwers waarschijnlijk ook.

Groep LENS - Making of

Artist talk: Yaël André - GroepLENS

Artist talk: Yaël André

Yaël André is een Waalse regisseur die werkt met found footage. Voor deze footage beperkt ze zich tot beelden die gefilmd zijn op 8mm, dit omwille van de hoge kwaliteit. De films zijn afkomstig van vrienden, maar ook van rommelmarkten, zolders, eigenlijk van zowat overal. In totaal heeft ze op die manier 100uur film verzameld. Alleen het digitaliseren en categoriseren nam ongeveer 8 maanden in beslag. Ze besprak tijdens de talk twee van haar werken, die gemaakt zijn met een deel van de found footage, wat ze met de overige 97 uur aan film gaat doen, staat nog niet vast, maar het biedt een wereld aan mogelijkheden en als die even interessant worden als de twee projecten die besproken zijn, kijk ik er alvast heel erg naar uit.

De twee werken die besproken zijn waren een documentaire en een website. De documentaire bevat zo'n anderhalf uur footage van de in totaal verzamelde 100uur, de website 2 uur.

De documentaire: 'Quand je serai dictateur' 

Trailer: http://vimeo.com/75013249

De documentaire bestaat uit 12 hoofdstukken die elk een parallel universum voorstellen. Het idee alleen al is erg inspirerend. Verloren gegane herinneringen combineren tot een nieuw geheel, zodat ze een andere dimensie krijgen. De fragmenten die ze combineert, zijn namelijk registraties van stukken uit mensen hun leven, het is dus geen fictie. Door ze te combineren maakt ze de mogelijkheden waar, en creëert ze een nieuw universum, een speels universum van dingen die mogelijk zouden kunnen zijn, maar het toch niet zijn, misschien enkel in onze herinneringen. Er schuilt zoveel poëzie in de eerder alledaagse beelden die ondersteund worden door een vernuftige klankband. Waar de gemiddelde kijker volgens haar eerst een beetje verbaasd is over 'huh de stem matcht niet met het beeld', blijkt het na even gewenning net een extra dimensie geven aan de beelden, en de beelden geven in hun plaats meer betekenis aan de tekst. Ook in de klankband behoudt ze haar speelse manier om op de wereld te reflecteren, op een gegeven moment dubt ze de stemmen en laat ze commentaar geven op haar eigen idee over haar film. De klankband zit nét op de lijn tussen waar en niet waar, ze staat in relatie tot de beelden, geeft er soms commentaar op, of verhaalt wat er gebeurt. Is de film nu fictie die non-fictie wordt, of non-fictie die fictie wordt? Yaël speelt met dit gegeven en creëert een film vol subtext. Er schuilt een o zo mooie eenvoud en onschuld in haar film, dat ze zelfs de zwaarste thema's heel simpel en licht kan brengen. Het verhaal dat ze wou vertellen, wat haar vertrekpunt was, was de dood van een vriend van haar. De manier waarop ze dit benaderd is erg zacht. Geen drama, maar een stille gewaarwording en besef. Een hunkering naar een tijd die enkel in delen bestaan heeft, maar niet als geheel, en door hun oorsprong zo waarheidsgetrouw aandoet dat we het graag voor waar aannemen. Het verschil tussen haar en andere kunstenaars die met archiefbeelden werken, is dat ze niet focust op het archiveren van de gevonden uren film, die een herinnering zijn van een tijdsspanne van 60 jaar, en de waarheidsgetrouwe herinneringen wou bewaren, maar de mogelijkheden achter de gebeurtenissen gaat achterhalen. Ze maakt er haar eigen fictiewerelden mee. 

De website: 'Synaps'

http://synaps.arte.tv/

De website is gebaseerd op dezelfde 'voorraad' footage als de documentaire, maar geeft er een heel andere invulling aan. Dit vind ik ook erg fijn, om gewoon creatief te zijn met de footage die ze heeft, en niet vast te zitten in hetzelfde patroon. De website laat mensen een nieuwe herinnering maken. Ik zie hier wel een verband met de film, waarin Yaël een nieuw universum creëert. De site nodigt uit om naar de film te kijken, en de film nodigt uit om de site te bezoeken, maar het is niet zo dat ze elkaar aanvullen. De herinnering die de gebruiker kan samenstellen op de site is weliswaar geen geheel nieuw universum, maar het is wel een nieuw gegeven van wat had kunnen zijn. De site lijkt vrij 'simpel', maar het is zeker niet eenvoudig om alle footage op te laden in een site en ze gemakkelijk toegankelijk te maken en ervoor te zorgen dat ze snel laden. De opbouw van de hersenen en de synapsen vind ik dan ook goed gevonden, het werkt vrij intuïtief en het is een goede uitbeelding van hoe we herinneringen maken. Immers, er zijn genoeg mensen die verschillende herinneringen met elkaar verbinden en zo tot een niet werkelijke realiteit komen over bijvoorbeeld hun jeugd. Yaël is erg voorzichtig met copyright en ze gooit niet zomaar random dingen op het internet. Ze beseft dat de herinneringen ooit aan iemand toebehoorden, en probeert ook telkens de oorspronkelijke eigenaar toestemming te vragen. Dit lukt natuurlijk niet altijd, gezien de eigenaars vaak al overleden zijn of niet meer terug te vinden. Het respect voor het beeld en de manier waarop ze met herinneringen omgaat en elke herinnering als een waaier aan mogelijkheden beziet, vind ik erg verfrissend in deze tijden van pakken (kopiëren), gebruiken en weggooien.

Media archeologie 3 - Groep LENS

Archeologie: wat stellen we in vraag?

In de jaren ‘20 groeide een jong en onbekend meisje van Afrikaanse afkomst op te Alabama in de Verenigde Staten. Haar vader was een timmerman en haar moeder was leerkracht in een plaatselijk schooltje. Ze kreeg thuis les van haar moeder en ging op 11-jarige leeftijd naar de industriële meisjesschool in de hoofdstad Montgomery. Ze stopte echter vroegtijdig met school toen haar moeder ernstig ziek werd, en ging later werken in een naaifabriek. Daar leerde ze haar man kennen, een kapper en actief lid van de burgerrechtenorganisatie NAACP. Later sloot ze zelf ook aan bij deze organisatie.

Op 1 december 1955 stapte ze op de bus huiswaarts na een lange werkdag. Ze nam plaats in het busgedeelte dat toegekend was aan kleurlingen. Die dag echter stapten veel blanke mensen op de bus, waardoor de kleurlingen moesten plaatsmaken. Zij weigerde als kleurlinge haar plaats af te staan en werd hiervoor gearresteerd. Omwille van deze gebeurtenis belandde ze in de geschiedenisboeken: Rosa Parks, ‘the first lady of civil rights’. Haar opstandige daad veroorzaakte een kettingreactie aan andere protestacties, en ze werd het symbool van het verzet tegen de rassensegregatie. In 1957 werd het ‘Civil Rights Act’ goedgekeurd, waarmee een einde kwam aan de discriminatie.

Binnen dit project staat centraal welke rol de media speelt in de algemene beeldvorming over een bepaald (bekend) persoon in het collectief geheugen. We focussen binnen het project op het voorbeeld van Rosa Parks. Haar leven wordt gekenmerkt door één bepaalde gebeurtenis: ze weigerde haar plaats af te staan aan een blanke. Wanneer men zoekt naar Rosa Parks in diverse archieven, lijken deze voornamelijk te focussen op deze ene gebeurtenis, en wordt haar leven voorgesteld in functie van deze gebeurtenis (voorbeeld). Men lijkt snel tevreden te zijn met deze ‘nauwe’ uitkomst, vele andere aspecten uit haar leven lijken betekenisloos.

Het idee dat een brede context onbelangrijk is wanneer een persoon getekend wordt door een bepaalde belangrijke gebeurtenis, willen we uitdrukken d.m.v. een installatie. Zonder kritiek te willen stellen, willen we deze ervaring op een uitdagende manier oproepen bij de gebruiker. De installatie bestaat uit drie video’s over het leven van Rosa Parks, die simultaan worden vertoond. Elke video belicht voornamelijk één bepaalde zijde van haar leven: haar persoonlijke en sociale leven enerzijds, vervolgens haar professionele leven en tenslotte haar ideologie. De kijker voelt zich eerst overweldigd en verward door de mix van beelden en geluiden die hem bereikt, er lijkt in eerste instantie geen logisch verband tussen de bronnen. Gaandeweg ontstaat er meer orde en evolueren de verschillende beelden naar één beeld over de gebeurtenis die haar leven tekende.

Vragen die we hiermee willen oproepen, kunnen luiden als volgt: wat moet ik met al deze informatie die op mij af komt? Waarover gaat het? Kan het wat rustiger, ik wil de beelden één voor een kunnen bevatten! Een begrijpbaar overzicht van Rosa Parks’ leven aanbieden, is echter niét onze bedoeling. De verwarring die ontstaat als gevolg van de chaos van beeld en geluid, wijst op het onbelang deze informatie volledig mee te hebben om te begrijpen waarover het gaat, daarvoor blijkt één boodschap vaak voldoende. Dit is het beeld waarmee de drie video’s dan ook simultaan zullen eindigen.

Geleidelijk aan ontstaan er enkele overeenkomsten in de drie video’s die het leven van Rosa Parks beschrijven. Doorheen het verloop ontstaan dus momenten waarop de video’s met elkaar kruisen en hetzelfde beeld en geluid op hetzelfde tijdstip laten zien. Op die manier krijgt de toeschouwer even een moment van verduidelijking, en zodoende een hint over wat de films zouden kunnen gaan. Als beloning om te chaos gedurende de bepaalde tijdsspanne te hebben doorstaan, krijgt de toeschouwer op het laatste de clue, de eigenlijke gebeurtenis die Rosa Parks kenmerkt en waar hij oorspronkelijk naar op zoek ging. Er is duidelijkheid, er is begrip, de overige fragmenten vallen op hun plaats, maar zijn zonder het sleutelmoment verder ook van weinig betekenis.

Dit zorgt ervoor dat we een vraagteken kunnen plaatsen bij de betekenis van het persoonlijk archief van die persoon. Doorheen de jaren lijkt dit te reduceren tot één enkele gebeurtenis die de persoon determineert. De vraag die we dan kunnen stellen is, zou Rosa Parks zonder die specifieke gebeurtenis nu nog even belangrijk gevonden worden, en zou haar online archief tot de dag van vandaag overgeleverd worden? Er zijn talloze leden van de NAACP die zich ook zeer hard hebben ingezet tegen rassendiscriminatie, en het is slechts één enkele daad die Rosa Parks van hen onderscheidt. Dit roept ook vragen op over wat er overblijft van het persoonlijk archief van een bepaalde persoon doorheen de jaren. Het doet de gebruiker mogelijks ook reflecteren over wat van hem/haar gaat overblijven, en welke herinneringen en levensgebeurtenissen van hem/haar verloren zullen gaan op het wereldwijde web. Wat zou er van ons persoonlijk archief overblijven zoveel jaren later? Is het nodig dat ons leven gekleurd wordt door een bepaalde belangrijke en/of opvallende gebeurtenis opdat mensen ons jaren later nog zouden herinneren en er nog een online archief van ons zou blijven bestaan? Indien ons leven een dergelijke gebeurtenis zou bevatten, zouden we dan blij zijn moest men enkel daarop focussen?

De video’s over het leven van Rosa Parks zijn een mix van ‘found footage’: we hergebruiken documentaire- of filmmateriaal over Rosa Parks, maar daarnaast ook materiaal dat oorspronkelijk niet noodzakelijk een link heeft met Rosa Parks, maar wel in de historische context past. Dit maakt dat de beelden bijgevolg niet geheel waarheidsgetrouw zijn, maar wel helpen de oorspronkelijke tijdsgeest op te roepen. Biografiëen van Rosa Parks die vandaag toegankelijk zijn, zijn immers vaak samengesteld in functie van dat ene voorval: de lagere school die vernoemd wordt was een lagere school voor kleurlingen, haar jeugd wordt beschreven a.d.h.v. aanvaringen met de KKK, en tenslotte het voorval zelf en de gevolgen ervan. We willen de content hercreëren die in de loop der jaren verloren is gegaan omwille van het ene belangrijke aspect uit Rosa Parks dat naar voor springt en de andere gebeurtenissen overschaduwt. Hiertoe verzamelen we tevens materiaal die helpen het plaatje ‘Rosa Parks’ te vervolledigen. We weten niet alle details over Rosa Parks, maar door gekende details te verbinden met verder onderzoek over o.a. het leven van de Afro-amerikaan in de tijdsperiode van Rosa Parks, kunnen we extra inhoud vinden om de video’s aan te vullen. Vervolgens doet de toeschouwer waarschijnlijk hetzelfde als wat er gebeurde met het meeste archiefmateriaal van Parks door middel van overlevering en selectie: de talloze trivia uit Rosa Parks’ leven vergeten, en enkel ‘het belangrijkste onthouden’.

Artist Talk: Jasper Rigole - Groep LENS

Artist Talk: Jasper Rigole

Het project van Jasper Rigole is ontstaan vanuit een interesse voor film. Het is allemaal begonnen met een kleine collectie van 8-min video’s die hij vond op Freemarket. Dit waren antieke “homevideo’s”. Deze video’s zette hem tot denken: wat is het motief geweest voor deze beelden op te nemen?. Ze hebben geen esthetische,nauwelijks historische waarde en elke emotionele waarde die ze ooit hadden is met de tijd verdwenen. Door hierover na te denken besefte hij dat het eigenlijk gaat over herinneringen. Deze video’s zijn eigenlijk gedigitaliseerde herinneringen van mensen.

Met deze insteek is hij begonnen met een video te monteren met de found footage. Vervolgens is J. Rigole meer videomateriaal van dezelfde aard gaan verzamelen voor zijn persoonlijke projecten. Dit is dan overgegaan tot de oprichting van ‘The International Institute for The Conservation, Archiving and Distribution of Other people’s Memories” (IICADOM). Dit is nu een onlinearchief waar de verweesde herinneringen beschikbaar zijn voor iedereen. Het videomateriaal omvat gedigitaliseerd cassette-materiaal van 1950 tot 1980. Deze zijn verzameld in wat Jasper Rigole het collectief geheugen noemt.

Het interessante aan materiaal van deze tijdsperiode is dat mensen op een heel andere manier omgingen met het onderwerp van hun film. Ze waren zeer selectiefover wat ze filmden aangezien op cassette opnemen en ontwikkelen heel duur was.Ze filmen wat ze willen herinneren, maar ook omgekeerd herinneren ze vooral wat ze filmden omdat ze het opnamen.

Zoals eerder aangehaald gebruikte hij dit materiaal voor persoonlijke projecten. Eén van zulke projecten is: ParadiseRecollected. Dit is een fictionele documentaire met het beeldmateriaal en tegelijk een promofilm voor het IICADOM. De film wordt aaneen gebonden dooreen middeleeuwse tekst in verband met het paradijs. Hij spreekt van “paradise” omdat in deze video’s de realiteit aangepast is. De beelden zijn opgenomen vanuit een idealistisch perspectief. Het zijn mensen hun “mooie” herinneringen.

Het beeldmateriaal wordt systematisch onder gedeeld in verschillende archetypes,bijvoorbeeld: sport, reizen, familiemomenten... Een interessant archetype dat ontstaat binnen deze beelden is wat Jasper Rigole “Temps Mort” noemt. Dit zijn niet nauwkeurig geselecteerde herinneringen die men wou opnemen, maar wel wat men filmde om een cassette te vullen voor ontwikkeling. Die enkele laatste minuten. Deze worden dus op een andere manier geselecteerd en geven ons een korte blik op hoe het dagelijks leven er toen werkelijk uitzag. Het zijn geen geïdealiseerde herinneringen.

Het archiefmateriaal wordt online beschikbaar gesteld, maar is tegelijkertijd ook user-based. Gebruikers kunnen hun inloggen op het archief en helpen met het organiseren en schikken van het beeldmateriaal door middel van een vernuftig levelsysteem. De gebruikers worden gevraagd om bepaalde beelden te analyseren en te categoriseren aan de hand van tijdsperiode, locatie en content. De verschillende levels waarin deze categorisatie werkt worden gecheckt door andere gebruikers in hun levels. Dit zorgt voor een meer betrouwbare encorrectere archivering. De bedoeling van de categorisatie van het archief is om het doorzoekbaar te maken voor het gebruik ervan aan de hand van het narratief potentieel. Historisch onderzoek is dus geen deel ervan. De origine en oorspronkelijke eigenaars van de herinneringen achterhalen lijkt Rigole mooi,maar is niet het hoofddoel.

Ook is het mogelijk om een herinnering te “adopteren”. Hier kunnen de gebruikers dan aanvragen om een herinnering toe te eigenen door er kort een tekstje over te schrijven en te verklaren waarom dit specifiek beeld hun intrigeert.

Jasper Rigole is dus vooral bezig met found-footage films te ontwikkelen, maar dit combineert hij met het archiveren van gedigitaliseerde herinneringen die verweesd zijn en deze online op een gebruiksvriendelijke manier beschikbaar te stellen voor het grotere publiek.

Media archeologie 2 - Groep LENS

Archeologie: online context

De website Biography.com is een goede eerste bron, maar de context en door wie het online geplaatst is doet toch wel enkele vragen stellen. De context en interface is vertrouwelijk, de pagina over Rosa Parks is erg overzichtelijk en duidelijk. Er staat een mooie biografie met fragmenten van documentaires en links naar andere films die te maken hebben met het issue racisme. Als we verder gaan kijken is de site eigendom van A&E television networks, en is hun doel biografieën verzamelen van mensen die ertoe doen en iets betekend hebben, of die een verandering in gang hebben gezet. Het is dan ook duidelijk dat deze site een erg getinte biografie zal weergeven, met een nadruk op het racisme en welke belangrijke rol Rosa Parks hierin gespeeld heeft. De vraag die we ons dan stellen: moeten we alles zomaar aannemen, is het niet aan te raden dat we opzoek gaan naar een bredere context, waarin sommige dingen genuanceerd worden? De documenten en films zijn gefilterd uit een groter aanbod van films over dit onderwerp. Als we zelf zouden moeten filteren, zouden we dan bij hetzelfde uitkomen? Misschien wel, immers Rosa ís ook een icoon voor discriminatie. De site is misschien wel een goed voorbeeld van dat wat we net willen aantonen in ons werk, namelijk dat de context en hoeveelheid van informatie niet echt zo uitmaakt als er een bepaalde gebeurtenis is die er zodoende uitspringt dat het het hele verdere beeld over Rosa Parks gaat kleuren. Je zou kunnen zeggen dat de site een dimensie wegneemt, omdat het heel duidelijk focust op een bepaald kenmerk, maar langs de andere kant kan ook gesteld worden dat het net een dimensie toevoegt. In het oorspronkelijk archief, zoals kranten, werd allicht minder de nadruk gelegd op haar ‘heroïsche’ daad, in de online media, zoals biography.com staan de oorspronkelijke krantenartikels vaak naast of gelinkt aan een film of een quote over het specifieke voorval van de bus. In kranten, waar de artikels oorspronkelijk zouden verschenen zijn, heb je enkel een fragment, en zal het wellicht de ene keer positief, de andere keer negatief geweest zijn (bv. Parks is aangehouden en krijgt een boete. De rechtbank geeft haar in eerste instantie ongelijk, maar in beroep wint ze daarna. Mogelijk had ze veel tegen- en voorstanders daardoor). Doordat onze maatschappij intussen meer geëvolueerd is naar datgene waar ze voor streed bezien we haar nu als een heldin, maar ik kan me wel inbeelden dat het jaren geleden niet zo was. De documenten verzamelen op een pagina in ons huidig tijdperk neemt dus een dimensie weg, omdat we de tijdsgeest niet meer hebben waarin het gebeurd is, maar voegt ook een dimensie toe, omdat we het geheel overzicht zien en ook dat wat haar inzet uiteindelijk bereikt heeft.

Op buyoutfootage.com zijn de historische beelden niet aangepast of gelinkt, maar in hun originaliteit zo goed mogelijk bewaard. Ze zijn allereerst gedigitaliseerd en op deze manier online verzameld en voor het publiek beschikbaar gemaakt met het doel dat ze bruikbaar zijn door het publiek. Het is een archief in de zuiverste zin van het woord met een duidelijk thema: historisch beeldmateriaal. Ze worden geordend en gerangschikt door verzamelaars. De nadruk ligt vooral op het digitaliseren van oude film, aangezien dit materiaal anders verloren gaat door het vergaan van het oude medium. Preservatie is dus de kernmotivatie van deze website.

De documenten die te vinden zijn op The Internet Archive zijn voor een groot deel afkomstig van data-donaties van onder andere ‘Alexa Internet’. De context is een overzichtelijke database waarin gebruikers met verschillende achtergrond gemakkelijk hun weg kunnen vinden. De website bevat vooral historisch materiaal. Omdat dit materiaal geschikt is in een database, hebben ze een dimensie toegevoegd. Als je een zoekterm intikt, bijvoorbeeld ‘segregated schools’ (om bij het eerder genoemde voorbeeld te blijven) krijg je verschillende resultaten die met hetzelfde getagd zijn. Niet elk resultaat is hetgeen de zoeker in gedachte had. Dit omdat het aantal zoektermen dat je kan ingeven om gewenst resultaat te krijgen eerder beperkt is. Je kan wel gebruik maken van uitgebreid zoeken, maar dit is misschien eerder een beperking. De videos die getagd zijn met dezelfde zoekterm, kunnen je beeld verruimen en je andere invalshoeken geven, bijvoorbeeld het verschil tussen die scholen in verschillende deelstaten en gebieden. Door deze videos naast elkaar te laten zien, zal de kijker zelf kritischer zijn en de video's één voor één bekijken en dan zelf oordelen welke hij het meest geschikt vindt. Dit is anders wanneer je uit de zoekresultaten maar één resultaat krijgt, dan ga je zonder referentiekader gewoon die film gebruiken. Het algemene beeld dat men kan hebben van iets is daarom nog niet het meest waarheidsgetrouwe beeld. Een vraag die dit kan oproepen is: is het wel nodig om voor waarheidsgetrouw te gaan, of kunnen we de beelden selecteren die ons doel dienen?

De beelden van beide filmpjes van YouTube (zie archeologie 1) komen van een instelling die mede ervoor wil zorgen dat mensen kunnen zien wat er die dag gebeurd is, maar ook zodat er een beeldopname is van het gebeuren zelf. Dit is niet enkel voor de mensen die het niet live kunnen meemaken maar ook voor alle generaties die nog gaan volgen. Het Witte Huis heeft zo zijn eigen pagina waarmee ze voornamelijk het wel en wee van Amerika tonen en in de verf zetten. Ze beseffen daar meer dan ooit hoe belangrijk het is dat wat ze doen ook gezien moet worden. Dit heeft in Amerika ook wel veel met stemmen en het behouden van de macht te maken. Voor de Metropolitan African Methodist Episcopal Church is het een ander verhaal. Voor deze groepering is wederom archivering heel belangrijk, maar ze willen ook aantonen wie ze zijn er waar ze voor staan. In zekere zin is dit propaganda voor hun geloof en hoe ze voor hun vrijheid hebben gevochten door Rosa Parks als icoon te eren. In beide fragmenten is duidelijk dat er veel aandacht uitgaat naar de bewaring van de gebeurtenis, maar voor het Witte Huis is er zeker ook een toevoeging van de eindeloze propaganda die Amerika voert. Zolang de regering mooi in het daglicht komt is iedereen blij. Dit geeft het volk iets om naar op te kijken en geeft hen het gevoel dat ze in veilige handen zijn. De vragen die opkomen zijn onder andere of deze uitzendingen wel oprecht zijn. Wat moeten we hiervan denken? We zien een gebeurtenis om een belangrijk persoon te eren maar overheerst de achterliggende gedachte niet te veel? In hoeverre wil men het gebeuren aantonen en in hoeverre wil men reclame maken? Zeker omdat President Obama zelf zwart is en dit zijn presidentschap nogmaals in de verf zet.

Media archeologie 1 - Groep LENS

Inleiding

Het idee omtrent het sociale netwerk dat als ‘filter’ optreedt op het online persoonlijk archief, bevatte nog veel onduidelijkheden en riep vele nieuwe vragen op. Tijdens de exploratie van het ‘persoonlijk archief’ als centrale thema, ontdekten we tevens een andere insteek: vaak wordt een bekend persoon door de media “gekleurd” op basis van één belangrijke gebeurtenis. Alle andere aspecten verdwijnen hierdoor op de achtergrond. Dit is ook merkbaar in het archiefmateriaal betreffende de persoon: er blijft relatief veel materiaal bestaan over een centrale gebeurtenis (documentaires, foto’s,…) terwijl ander materiaal stilaan ‘betekenisloos’ wordt en steeds moeilijker vindbaar.

Dit gegeven willen we naar buiten brengen in een installatie waarin simultaan drie video’s over een bepaald bekend persoon (eg. Rosa Parks) worden getoond. Alledrie belichten ze voornamelijk één bepaalde zijde van haar leven: haar persoonlijke en sociale leven, haar professionele leven en tenslotte haar ideologie. De kijker voelt zich overweldigd en verward door de mix van beelden en geluiden die hem bereikt. In eerste instantie lijkt er geen logisch verband tussen de bronnen, maar gaandeweg ontstaat er meer orde en evolueren de verschillende beelden naar één beeld over de gebeurtenis die haar leven tekende. Dit gevoel is net wat we willen creëren: het idee dat een brede context onbelangrijk is wanneer een persoon getekend wordt door een bepaalde belangrijke gebeurtenis. Anderzijds is wat overblijft in zekere mate een weerspiegeling van de huidige maatschappij, die is geëvolueerd t.o.v. de periode waarin de gebeurtenis werkelijk plaatsvond.

In de videos proberen we de historische context en tijdsgeest op te roepen. Hiertoe hergebruiken we materiaal dat oorspronkelijk niet noodzakelijk gelinkt is aan Rosa Parks, maar wel kan bijdragen om die context te recreëren. Het beeld is bijgevolg logischerwijs niet geheel waarheidsgetrouw.

Archeologie: bronmateriaal

Een belangrijke video voor ons project is een reportage over Rosa Parks op Biography.com. Dit is een informatief online archief dat alle belangrijke historische en bekende figuren bevat. Elk persoon heeft een eigen pagina waarop er een uitgebreide omschrijving van hun leven en daden staat, dat wordt vergezeld van verschillende video's en foto's. Het is dus een waardevolle bron als je informatie over het leven van bekende mensen wil verzamelen. De videodocumentaire van Rosa Parks is één ervan, ze bevat beeldmateriaal dat oorspronkelijk in de jaren '40 werd opgenomen. Het geeft meteen een interessante blik op haar jeugd, interviews met verwanten van Parks, kennissen en geleerden. Deze video bestaat dus ook uit samengesteld materiaal en is op zich ook een archief. Hij is ontwikkeld voor leer-doeleinden en dient op een omschrijvende manier een dieper inzicht te leveren over wie Rosa Parks precies was.

Vervolgens zal ons project ook sfeerbeelden bevatten uit de gepaste tijdsperiode. Hiervoor gaan we kijken naar historisch beeldmateriaal. Dit is in overvloed terug te vinden op buyoutfootage.com: een online archief dat historische video's verzamelt. Het is makkelijk te doorzoeken aan de hand van een jaartal of thema. Zo vind je er beelden over raciale segregatie, newsreels en sfeerbeelden die voor ons project handig van pas zullen komen. Deze beelden hebben mogelijks geen rechtstreekse link met Rosa Parks, maar zullen op zijn minst helpen het verhaal aan elkaar te binden en een genuanceerd tijdsbeeld schetsen om Parks' leven te situeren. De beelden zijn origineel opgenomen voor verscheidene redenen, maar zijn nu volledig vrij voor gebruik en royalty-free aangezien niemand officieel de rechten bezit gezien hun oudere leeftijd. Gebruikers zijn dus vrij om het videomateriaal te downloaden en naar eigen believen te hergebruiken.

Een ander deel van de beelden die we gaan gebruiken zijn afkomstig van The Internet Archive. Dit is een online archief waar zeer verschillende en uiteenlopende beelden verzameld zijn, het doel van The Internet Archive is om permanente toegang te verlenen aan studenten, historici en onderzoekers tot een historische collectie van allerlei digitale archiefbeelden. Hierbij zoeken we vooral naar beelden die vastgelegd zijn zonder specifiek doel, zoals Jasper Rigole ook deed (hij bewaarde en digitaliseerde herinneringen die mensen de moeite vonden om vast te leggen, maar die zonder hun eigenaars verloren gaan en niets lijken te betekenen). Maar het is net deze alledaagse dingen, die erg interessant worden voor ons project, omdat we een gedetailleerd en compleet beeld willen schetsen van Rosa Parks, waar dus ook gewone dingen in naar voor komen, zoals hoe is het om te werken in een naaifabriek, hoe zagen de scholen eruit in 1930… Wat copyright betreft, het materiaal dat voorhanden is op deze site kan gebruikt worden onder bepaalde voorwaarden. Sowieso is copyright een erg delicaat thema en na wat opzoekwerk vonden we een uitleg over ‘fair use’ (Digital Future Coalition), wat inhoudt dat je materiaal legaal mag kopiëren zolang het voor persoonlijk gebruik is of voor nieuw werk. De site maakt het in ieder geval heel erg gemakkelijk om de informatie die voorhanden is te downloaden, zelfs in verschillende formaten, waardoor we ons geen zorgen hoeven te maken over het al dan niet mogen gebruiken van het materiaal. Indien men er een probleem mee zou hebben, zouden de films wel beter beschermd worden. Er zijn niet alleen ‘herinneringen’ te vinden, maar ook documentaires die duidelijk gemaakt zijn met een bepaald doel. Een erg interessante video voor ons project is de volgende:

'A Study Of Educational Inequalities In South Carolina' (1936)

Dit is een film gemaakt door de organisatie waar Rosa Parks lid van was, namelijk ‘National Association For the Advancement of Colored People’ of kortweg NAACP. In de documentaire focust men op het verschil tussen de blanke en zwarte scholen en hoe er gediscrimineerd wordt.
De documentaire bevat vooral footage van Mary McLeod Bethune. Dit is een onderwijzeres, schrijfster en mensenrechtenactiviste. Ze heeft zelf een school opgericht voor de afro-amerikaanse kinderen, en het is dan ook begrijpelijk dat ze vanuit haar professionele en emotionele achtergrond dit soort beelden maakt. Ze wou duidelijk laten zien hoe het eraan toe gaat en waar andere (blanke) mensen blind voor zijn. De oorspronkelijke drager is VHS video. Ook hier weer wordt duidelijk dat copyright geen issue is waar we ons zorgen over moeten maken, gezien de documentaire gelabeld wordt met ‘public domain’.

Aanvullend gebruiken we beelden van YouTube, het meest bekende online archief. Op dit archief kunnen mensen hun eigen filmpjes uploaden en staan hierbij hun rechten af. Vandaar ook de slogan “Broadcast yourself”. Een van deze kanalen is “The White House”, dit zijn beelden gemaakt in opdracht van het Witte Huis in Amerika wanneer men daar iets organiseert. De betreffende beelden hebben te maken met de huldiging van een standbeeld ter ere van Rosa Parks, niet toevallig op de 150ste verjaardag van het ondertekenen van “The emancipation proclamation” en de 50ste verjaardag van de mars in Washington. We zien onder andere President Obama een toespraak geven. De beelden tonen aan dat Rosa Parks een icoon was voor de evolutie van de mensenrechten en hoe we deze benaderen. Het zijn professionele beelden gemaakt met het multicam systeem waarbij verschillende camera’s samen een evenement opnemen. Deze dragers zijn meestal digitaal en de kwaliteit is met de jaren gestegen. De opnames werden gemaakt op 27 februari 2013.

https://www.youtube.com/watch?v=lL7oF6jQudA

Een andere voorbeeld zijn de beelden van de begrafenis van Rosa Parks. Hierop is nogmaals te zien hoe groot de belangstelling is voor deze vrouw. De beelden zijn wederom afkomstig van YouTube, maar deze keer werden ze geplaatst door MAMEC (Metropolitan A.M.E. Church). De beelden werden gemaakt op haar begrafenisplechtigheid op 31 oktober 2005. Het doel van deze beelden was enerzijds voor alle mensen die de ceremonie niet konden bijwonen en anderzijds omdat het beelden zijn van een belangrijk evenement in de media. De drager is wederom video en zoals we kunnen zien is buiten de compressie die YouTube zelf toepast, de kwaliteit een stuk minder dan de huldiging van haar standbeeld. Dit heeft natuurlijk te maken met de evolutie van het medium. Het is wederom op multicam opgenomen. Hoe simpel de gebeurtenis ook was, deze had toch grote gevolgen voor de rest van de wereld. Het simpel weigeren van een stoel af te staan op de bus veranderde deels hoe mensen tegenwoordig met elkaar om gaan. In deze tijd kunnen we ons niet voorstellen dat dit zou kunnen gebeuren, terwijl het afstaan toen de normale gang van zaken was.

https://www.youtube.com/watch?v=1khri--nhAo

Artist talk: Jesse McLean - Groep LENS

(door: Nico Prikken)

Voor we met de artieste zelf in contact kwamen, bekeken we twee kortfilms die ze gemaakt heeft in haar carrière. Het eerste fragment heet “Somewhere only we know” en toont verschillende mensen die op het punt staan te gaan huilen. Verschillende gezichten komen voorbij in een montage die langzaam aan snelheid toeneemt. De muziek wordt intenser en de beelden wisselen sneller. Net als we een climax bereiken schakelen de beelden over naar een montage over een aardbeving. Mensen praten over hun ervaringen binnen deze gebeurtenis. Hierna komen we full cirkel terug bij een huilende man.

Het tweede filmfragment duurt veel langer. We starten met een vrouwelijke stem, over storingsbeelden van een tirolermeisje dat in de verte kijkt en haar mond open doet. We komen weer een persoon tegen die op het punt staat te huilen. We horen vervolgens verschillende stemmen spreken over ervaringen. Een man vertelt over zijn jeugd, hoe hij at met zijn ouders in een restaurant en hij er een verslaving voor videospellen opliep bij het zien van een oude 'Tron'-spelmachine. We horen regelmatig de naam Leonardo Dicaprio terug komen met verwijzingen naar de film “Titanic” van James Cameron. Emoties zijn een veel voorkomend thema in de film. We krijgen kinderfoto’s van een jongetje te zien dat toch een meisje blijkt te zijn. We komen terug bij het meisje dat nu huilend aan een beek staat en knippen naar beelden van Jack uit “Titanic” die verdrinkt. We blijven huilende mensen zien. Deze blijven in alle filmpjes te pas en onpas terug komen. De gesproken tekst is afkomstig van Andy Warhole. We eindigen met de clip van 'My Heart Will Go On' van Celine Dion en James Horner, gezongen door diverse mensen die hun opname plaatsten op YouTube.

De artieste zelf, Jesse McLean, is een jonge vrouw met korte haren. Ze is begonnen als schilder maar hield zoveel van animatie dat ze met filmlessen is begonnen aan de NYU. Het experimentele filmmaken heeft wat langer op zich laten wachten. Ze had een minder goede kortfilm gemaakt waardoor haar interesse helemaal gekelderd werd. Dankzij haar vrienden in Pitsburg waar ze woont heeft ze de 'Avant Garde'-cinema leren kennen, dit vormde later tevens haar grootste inspiratiebron voor haar werken. Ze houdt van popculture en leent bijzonder veel beelden waar ze mee werkt van andere montages. Hiermee maakt zij haar eigen kunst. Ze is bij 'Magic for beginners' uitgekomen door drie kortfilms te maken die te maken hadden met 'iets beleven'. Hieruit is de film uiteindelijk voort gekomen. Alle verhalen die ze in haar films vertelt zijn verhalen die ze door de jaren heen gehoord heeft van andere mensen. Het duurde haar ongeveer een jaar om de film te maken omdat ze buiten haar kunsten ook nog werkt. Ze haalt veel materiaal van YouTube en maakt hier nieuwe dingen mee. Toch is niet alles wat ze gebruikt 'found footage', maar ook eigen materiaal. Volgens haar kunnen we bij eender welke combinatie van audio en video een connectie voelen. Verder werkt ze ook niet enkel met film maar ook met tekst. Dit fascineert haar mateloos. Volgens haar heeft tekst als stem veel invloed op de context van een werk.

Groep LENS - Artistiek concept

Voor de module Re-Visionary trachten we online found footage (archieven) te hergebruiken in een ‘archive remix’, waarbij een selectie, montage of bewerking van het archiefmateriaal gebeurt om op een multi-mediale manier een antwoord te bieden op een onderzoeksvraag. Als insteek voor ons project kozen we archivering van ‘identiteit’, bijvoorbeeld online sociale netwerken. Sociale netwerken zijn een redelijk nieuw fenomeen. Hoe zal dit evolueren in de toekomst? We vroegen ons af wat er van onze persoonlijke identiteit zal achterblijven voor volgende generaties. Zal dit archief een gewenst beeld schetsen over onszelf? In welke mate is dit beeld objectief?

Hieruit leiden we onze algemene onderzoeksvraag af: “Hoe profileert men zich anders op sociale media dan in realiteit?”
 Er bestaan verschillende soorten sociale platformen, bv. Facebook, Twitter, Instagram, maar ook YouTube kan een persoonlijk kanaal bevatten, en tevens op vele andere websites creëeren we volop ‘accounts’ oftewel profielen. Profielen zijn voorstellingen van onszelf op het web, waarbij we zelf kiezen welke informatie we noteren over onszelf, welke foto we plaatsen,… Kortom: hoe onze digitale identiteit eruit ziet. Elk platform heeft zijn eigen karakteristieken, en op elk platform gebruiken we bijgevolg een ander soort mentale ‘filter’ als selectiecriterium waarop we - vaak onbewust - keuzes baseren om al dan niet digitale informatie online te plaatsen.

(Fictief beeld Facebookprofiel Willy Claes)

Elk sociaal platform vormt dus als het ware een soort filter op het totale ‘persoonlijke archief’: het geeft een selectief beeld weer. In een eerste fase onderzoeken we daarom welke verschillende soorten sociale netwerken er bestaan en wat hun doel is, om op die manier te achterhalen welke filter gehanteerd wordt om digitale informatie te selecteren. We vertalen dit in moodboards, die een visueel idee geven over het sociaal platform en het gedrag van de gemiddelde gebruiker. Het resultaat geeft duidelijk weer welke informatie geselecteerd wordt door gebruik te maken van het platform.

Is het gefilterde profiel nog steeds een objectieve weergave van die persoon?

Wanneer we bepaalde informatie weglaten en andere informatie over onszelf extra in de kijker zetten, spreken we dan nog wel van 'de waarheid' over onszelf? Is het sociale media archief een objectief beeld over onszelf dat achterblijft? Als eindresultaat willen we een installatie creëeren die de gebruiker hierover zelf een mening laat vormen. We willen de gebruiker confronteren met vragen over onze zelfrepresentatie op het web, hoe we een bepaald beeld creëeren over onszelf, en hoe anderen dit beeld van ons interpreteren.

De installatie zal bestaan uit een online applicatie/website, waarop men 3 verschillende personen kan leren kennen aan de hand van hun persoonlijke sociale media archief. Voor de installatie worden er drie historisch bekende personen gekozen, waarvan er telkens drie sociale media representaties worden voorgesteld. We creëeren voor deze historische personen dus telkens een fictief sociaal mediaplatform, en selecteren inhoud uit het volledige online archief dat we kunnen vinden op basis van de selectiecriteria die de gemiddelde gebruiker toepast op deze platformen, dewelke we in de vorige stap hebben onderzocht. De profielen van de personen onderling kunnen vergeleken worden, maar het is ook mogelijk de verschillende profielen van dezelfde persoon te vergelijken. Zo wordt meteen duidelijk dat elk sociaal platform een ander beeld suggereert over de voorgestelde persoon. Om tenslotte nog meer duidelijk te maken dat wat op Facebook, LinkedIn of Instagram staat, slechts een subjectieve selectie is van het totale persoonlijke archief, kan het sociale media archief worden vergeleken met een ruimer beeld aan archiefmateriaal, afkomstig uit diverse, brede online archieven.

(Fictieve Facebook-publicatie)

We gaan hiertoe opzoek naar een zo volledig mogelijk online ‘persoonlijk’ archief van 3 historisch bekende personen, uit diverse online archiefbronnen. Het is belangrijk dat de personen die we uitkiezen, mensen zijn die een bekend achtergrondverhaal hebben, maar waar niemand meteen het voorkomen van herkent. Dit laat ons toe een profiel te maken van mensen die op het eerste zicht vrij normaal lijken en die naargelang de filter, sociaal of professioneel overkomen. De sterkte in de installatie zit hem dan in het moment wanneer men op het profiel van een persoon die men wel interessant vindt klikt, en vervolgens toegang krijgt tot een meer volledig persoonlijk archief. Zo ontdekken we ook een andere kant van de voorgestelde persoon, en gebruikers die de historische figuur voorheen niet herkenden uit de subjectieve representatie, ontdekken op deze manier hoe een subjectieve representatie hen kan misleiden in het vormen van een beeld over een bepaald persoon.

De drie personen die we momenteel voor ogen hebben zijn Rosa Parks, Brenda Ann Spencer en Lernout & Hauspie (één van beide). De drie sociale media die we nader gaan onderzoeken en waarvoor we de profielen gaan maken zijn Facebook, LinkedIn en Instagram. Deze drie netwerken hebben een duidelijk verschillend doel, en daarom kiezen we deze als representatie.

Is het belangrijk dat we het persoonlijk archief in zijn geheel beschouwen?


Dit is een belangrijk punt in het onderzoek. Is het beeld dat we vormen op basis van de subjectieve selectie op sociale media platformen als Facebook, Instagram of LinkedIn een ‘juist’ beeld? Kunnen we werkelijk iemand leren kennen op basis van de sociale media representatie of door een samenstelling van de verschillende beschikbare sociale media representaties? Of is het belangrijk dat we deze informatie ook kunnen vergelijken met ander archiefmateriaal, zodat beide beelden elkaar kunnen nuanceren?

(Publicatie Agusta-schandaal - Skynet.be/Belga)



Planning

Tijdens de kerstvakantie zal zullen Laurence en Nico trachten een zo volledig mogelijk ‘persoonlijk’ archief samen te stellen van de drie gekozen historische figuren. Hiertoe onderzoeken ze diverse bronnen met archiefmateriaal op het net. Laurence zal zich eveneens verdiepen in het creëeren van de moodboards over de selectiecriteria die gebruikers toepassen op sociale media platformen. Het ontwerp van de grafische interface van de digitale webapplicatie wordt overgelaten aan Elies, zij heeft vanuit haar Game-design opleiding sterke grafische kwaliteiten ontwikkeld. De technische implementatie van de applicatie doet Steven. Concreet is er het idee te werken met meerdere schermen, waarop de gebruiker gelijktijdig een vergelijking kan maken tussen de representaties op de sociale media platformen en het volledige archiefmateriaal.

Vanaf januari zullen we samen de selectie en verdeling van found footage bepalen over de diverse platformen die we gaan creëeren, en zal Steven de verdere implementatie van deze informatie op zich nemen.

Onderzoeksvragen: GroepLENS

* Hoofdonderzoeksvraag: 
In welke mate profileert men zich anders op online sociale media dan in werkelijkheid?

* Subvragen:
1) Hoe profileert men zich anders online? Waarom? Welke criteria hanteert men hiervoor?
2) Geeft "gefilterde" informatie een objectief beeld van de persoon (waarbij sociale media gezien worden als filter)?
3) Hoe belangrijk is het dat het persoonlijk archief in zijn geheel beschouwd wordt?

Archieven die we gebruiken: persoonlijke online archieven (sociale media in het algemeen), alsook andere archieven als we een profiel voor een bekend historisch persoon willen maken, bv. YouTube.

De selectie gebeurt op basis van persoonlijke waarde die we hechten aan de inhoud. Vaak is het zo (dan nog te bepalen adhv onderzoek, zie onderzoeksvraag 1) dat men zich online beter wil voordoen, dat men indruk wil maken op vrienden, en dat men minder sociale remmingen heeft. Men zal dus op basis van deze criteria selecteren/filteren.

Pitch: Groep LENS

Pitch

"Welk beeld creëren anderen over jou op basis van je online zelfpresentatie?"

Presentatie

Gestelde vragen:

Leen Engelen:
Wat beschouwen we als persoonlijk archief materiaal?
Wat is het verschil tussen een historisch en persoonlijk archief?
Wat zijn de criteria die iemand gebruikt om iets van zichzelf online plaatsen?
Wat is er al rond gemaakt? Gaat het onderzoek wel diep genoeg?
Wat blijft er over van een publiek archief na overlijden persoon?
Waarom een historisch persoon?
Interactief design? Gebruik maken expertise groepsleden?
Contrast onderzoeken tussen wat je zelf kiest en wat een ander over jou zegt.

Groep E:
Wel  genoeg diepgang?
Hoe gaan we de filter visualiseren?
Is facebook een goed vertrekpunt?
Hoe gaan we ons onderzoek naar voor brengen in het eindresultaat?
Hoe gaan we een hedendaags medium combineren met een historisch aspect?

Groep B:
Is het niet interessanter om omgekeerd te werken?
Genoeg verschillende sociale media betrekken.
Hoe gaan we het uitbeelden? Interactief?

Algemeen:
Zijn de onderzoeksvragen niet te moeilijk te beantwoorden?

Gaan we rekenen op de inleving van de gebruikers?
Vragenlijst? eenmalig of permanente app?
Waar zit de found footage?
Kunnen we iets doen dat verder gaat dan een diagnose stellen?
Is ons eindresultaat een product of kritiek? 

Artist Talk: Evan Meany - Groep LENS

Tijdens de eerste ‘artist talk’ in het kader van de module ‘Re-visionary’ maakten we kennis met Evan Meany, researcher en assistent-professor ‘Media Arts’ aan de Universiteit van Californië, Verenigde Staten.

Meany verkent binnen zijn onderzoek op een artistieke manier de grenzen van de eindigheid en regressie van digitale data. Hij vergelijkt data in verval met een menselijk leven, waarvan na enige tijd nog slechts vage schimmen of herinneringen overblijven, zogenaamde ‘glitches’, tot uiteindelijk niets meer overblijft. Dat drukt hij ook uit in zijn filmproject ‘Ceibas’, waarvan we een onderdeel zagen als vervolg op een fragment uit ‘Decasia’ (2002), een film van Bill Morrison. Decasia is een samenstelling van oude, versnipperde stukken analoge film uit oud chemisch nitraat, een erg onstabiele drager. Stukken uit de film bestaan ondertussen zelfs niet meer in hun originele vorm door extreme aantasting. Decasia gebruikt de analoge verouderingseffecten als een vorm van artistieke kunst, een weergave van verval door de tijd. In ‘Ceibas’ speelt Meany met een ‘digitale vorm’ van verval. Het filmfragment toont een stuk uit een ‘gehackt’ videospel waar ruige verstoring optreedt. Na de vertoning gaf Meany zelf rechtstreeks vanuit Californië extra toelichting via een interactief Skype-gesprek.

"Er bestaat de perceptie dat data op het internet eeuwig zal blijven bestaan. Maar uiteindelijk zijn magnetische dragers in grote datacentra, verspreid over de wereld (het ‘internet’), net als papier of chemisch nitraat, op een manier zwak en feilbaar. Wanneer de rekening niet langer betaald wordt, het medium crasht of data simpelweg overschreven wordt, is data eveneens verdwenen.”

Hoewel het gegeven dat data die we online plaatsen daar misschien voor eeuwig zal blijven bestaan ons enigszins angst inboezemt, bestaat er langs de andere kant een zeker verlangen naar die digitale opslag om nooit meer iets kwijt te raken waaraan we een zeker belang hechten, bv. een emotionele waarde. Volgens Meany speelt het hebben van de perceptie van continuïteit een belangrijke maatschappelijke rol. Hij illustreert dit aan de hand van een project waaromtrent hij momenteel onderzoek voert: het ‘Big Sleep file format’. Data encoderen in ’Big Sleep’, dat in dergelijke mate redundantie heeft ingebouwd zodat de data niet kan verloren gaan, betekent dat de gegevens voor altijd zullen bewaard blijven, maar langs de andere kant nooit meer kunnen geopend worden. Terwijl dit enigszins inspeelt op het verlangen om eeuwig data te kunnen bewaren, kan het gegeven dat de data zich mogelijk nog ergens bevindt op een onbereikbare plaats, het loslaten anderzijds bemoeilijken. ‘Big Sleep’ zal eveneens uitkomen als een filmproject.

Het werk kan inspirerend zijn binnen het kader van ‘Re-visionary’ en het gebruiken van online multimedia-archieven, omdat er enerzijds een zekere drang bestaat naar het archiveren van data (het idee ontwikkelen dat gegevens online voor altijd bewaard blijven), maar anderzijds digitale opslagmedia ons geen uitsluiting kunnen bieden. Door het toepassen van - in dit geval het gegeven ‘digitaal verval’ - op multimedia kunnen fragmenten mogelijk in een andere context worden voorgesteld, wat een interessante, nieuwe betekenis kan opleveren!

Evan Meany is mede-oprichter van het GLI.TC/H-project, een conferentie waar diverse focusgroepen in 'the glitch art community' experimenteren en ideeën ontwikkelen met als output interactieve installaties (online/offline), screenings, performances en conversaties.

(Bron afbeelding: http://evanmeaney.com/)